10 فصل انقلاب

به گزارش آی نیوز شور يکپارچگي مردم در تمام سطوح جامعه به رهبري پیر فرزانه اي همچون امام راحل (ره) در شرايطي شب سياه طاغوت و ديکتاتوري را آماج فريادهاي اعتراضي و انقلابي کرد که رژيم تا دندان مسلح شاه از تمامي ابزارها و امکانات در اختيار خود براي سرکوب و توقف سيل مخالفان استفاده مي کرد و چه بسيار شهيدان حق طلبي که در اين راه خون سرخشان درخت آزادي ايران را آبياري و ريشه استکبار را خشک کرد.

در باب چرايي و پيام ها و پيامدهاي گسترده انقلاب اسلامي ايران سخن بسيار رفته، انقلابي که بسيار متفاوت تر از انقلابهاي ديگر جهان نه تنها زيرساخت‌ها و پایه‌هاي سياسي اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي کشور را دستخوش دگرگوني بنيادي کرد بلکه در پس خود تاثير شگرف در احياي ارزشهاي اعتقادي و باورهاي مذهبي مردم گذاشت و جاني دوباره در کالبد آن دميد تا انقلاب اسلامي ايران که برگرفته از قيام امام حسين (ع) بود به انقلاب مکتبي بدل شد.

در اين مقال نگارنده قصد تبيين و بررسي چرايي، ريشه ها و پيامدهاي انقلاب بزرگ سال 57 را نداشته و تنها در صدد است به جستاري پرسه گونه در برخي مقاطع و فصل هاي انقلاب به ويژه حوادث سالهاي 56 تا 57 دست یازد از اين رو مطلب حاضر به بررسي مستندوار مهم‌ترين اتفاقات سال‌ها و ماه‌هاي منتهي به پيروزي انقلاب از 29 بهمن 56 تا 22 بهمن 57 پرداخته است.

1)     29 بهمن 56 ، «تبريز پيشتاز»

تبريز به رهبري آيت ا… قاضي طباطبايي يا به تعبير انقلابيون – خميني آذربايجان – در اقدامي هماهنگ و برنامه ريزي شده بهانه قيام خیزش استبداد‌ستيزي خود را برپايي مراسم چهلم شهداي فاجعه 19 دي قم گذاشت. تمامي قشرهاي مختلف مردم در قالب گروهاي مختلف براي آغاز و هدايت قيام ساماندهي و بسيج شدند.

ميعادگاه مسجد «قزلي» بود. ماموران نظامي از آغازين ساعات صبح مقابله با مبارزان مخالف و انقلابيون را دستور کار قرار دادند. تا اين که توهين سرگرد حق شناس به مقدسات و ساحت مسجد خشم مردم را برانگيخت و باروت خشم را شعله ور کرد. در اين قيام تاريخي و تاثير گذار در روند پيروزي نهضت، ده ها بانک و سينما، مراکز دولتي، مراکز فساد و فحشا و دفتر حزب رستاخيز از سوي مردم به آتش کشيده شد. در اين روز تبريز با تقديم ده ها شهيد پايه گذار دور جديدي از مبارزات ضدشاه گرديد و به عنوان تسريع کننده روند نهضت انقلاب اسلامي ملت ايران نام خود را در تاريخ انقلاب ماندگار کرد.

2)      17 شهريور 57 ، «روز سياه تهران»

به دنبال اوج گيري حرکت هاي ضدشاه در سراسر کشور به ويژه شهرهاي بزرگ، مردم تهران نيز در اعتراض به جنانت‌هاي شاه در شهرهاي کشور دست به تظاهرات اعتراضي زدند. عمال رژيم براي مقابله با اين حرکت به قتل عام گسترده مردم تهران در ميدان ژاله پرداختند. در اين روز صدها نفر از مردم به شهادت رسيدند تا روز 17 شهريور 57 به ننگ‌آورترين روز شاه تبديل گردد.

3)      26 دي ماه 57، «فرار شاه»

محمدرضا پهلوي شاه بيمار ايران که در سر روياي هدايت کشور به سوي «دروازه هاي تمدن بزرگ» را مي‌پرورانيد پس از اوج‌گيري حرکت‌هاي اعتراضي و انقلابي مردم که از دي و بهمن 56 با قيام‌هاي قم و تبريز آغاز و در شهريور 57 به اوج خود رسيده بود، فرار را تنها راه خلاصي از آماج خشم و نفرت عمومي دانست و به بهانه ي استراحت و معالجه کشور را ترک کرد.

خروج شاه موجي از شور و شعف را در سراسر کشور حاکم کرد و بر عزم و اراده جدي رهبران انقلاب و مردم در پيشبرد اهداف اين حرکت اصلاحي افزود.

همزمان با فرار شاه امام خميني در اخطاري شديد به نمايندگان مجلس و اعضاي شوراي سلطنت از آنها خواست تا تشکيل و معرفي شوراي انقلاب از شرکت در مجلس و شوراي سلطنت خودداري کنند.

ايشان همچنين در پيامي ديگر بر برپايي راهپيمايي اربعين حسيني تاکيد و شرکت در آن را وظيفه شرعي دانستند.

شاه ظهر روز سه شنبه 26 دي ماه 57 با هواپيماي اختصاصي معروف خود موسوم به «شهباز» در حالي که يک جت بويينگ 747 و ده ها هلکپوتر آن را اسکورت مي کردند به سمت کشور مصر پرواز کرد.

به موازات فرار شاه موج گسترده اي از تظاهرات ضد رژيم و جشن‌هاي خياباني در سراسر کشور به راه افتاده و گروه‌ها و جريان‌هاي سياسي با مواضع امام خميني اعلام حمايت کردند.

اما علي‌رغم فرار شاه، دولت وقت همچنان به سرکوب و کشتار مردم ادامه مي داد. امام که خود را براي بازگشت به کشو آماده مي کرد طي هشداري به سران دولت از مردم نيز خواستند از دولت بختيار تبعيت نکنند. ايشان طي پيامي ضمن محکوم کردن کشتار مردم بي دفاع توسط عمال شاه فرمودند : «برجميع جناح هاي ملي و دولتي است که چون گذشته دولت غيرقانوني را محکوم کنند.»

روز دهم بهمن ماه 57 خبرهاي جدي و رسمي از قطعيت ورود امام به کشور بر سر زبان ها افتاد.

4)     12 بهمن 57 ، «فرشته درآمد»

امام در پيامي به مردم خواستار پرهيز آنها از انجام تشريفات استقبال شدند. کميته استقبال نيز مقرارت مربوط به مراسم استقبال از امام را اعلام کرد. خبرهاي رسمي از پاريس حکايت از آن داشت که امام به محض ورود به کشور اقدام به تشکيل شوراي انقلاب خواهند نمود.

سرانجام انتظارها به پايان رسيد و امام ساعت 30/9 صبح روز پنج شنبه 12 بهمن 1357 از پله‌هاي هواپيما پايين آمد و در ميان بزرگ‌ترين استقبال تاريخ پا به وطن گذاشت. بازگشت امام به ميهن نقطه عطف انقلاب و سال‌ها مبارزه برعليه رژيم ستم شاهي بود و گام نخست پيروزي نهضت را رقم زد.

امام در اولين مصاحبه مطبوعاتي خود با خبرنگاران بار ديگر تاکيد کردند که رژيم سلطنتي را قانوني نمي‌دانند. ايشان همچنين از انتخاب و معرفي اعضاي شوراي انقلاب خبر دادند و فرمودند: «اعضاي آن را به زودي معرفي مي کنم».

امام در پاسخ به سوالي در خصوص تقاضاي ملاقات بختيار با ايشان اعلام داشتند که ملاقات با وي را در صورت استعفاي بختيار مي پذيرند. ايشان خاطرنشان کردند «در صورت عدم امکان حل مسالمت آميز مسائل اعلام جهاد خواهند کرد.»

در مقابل بختيار در اظهار نظري گستاخانه اعلام کرد که حاظر به سازش با شاه و خميني نيست و حتي پا را فراتر گذاشت و گفت : «اجازه تشکيل دولت موقت را نخواهد داد».

همزمان با اين اظهارات برخي از مقامات و وزراي سابق رژيم بازداشت شدند. امام نيز بر تداوم نهضت از طريق تظاهرات تاکيد کردند.

در روز 12 بهمن ماه بختيار بارديگر در نهايت استيصال و انفعال سياسي مقابل امام موضع گرفت و اعلام کرد : «هرکس اکثريت داشت حکومت مي کند» همزمان با اظهارات بختيار چندين وزارتخانه از جمله آموزش و پرورش، وزارت خارجه، وزارت امور اقتصاد و دارايي و کاخ دادگستري توسط فرمانداري نظامي اشغال شدند.

از طرفي «سرلشگر ناظم» فرمانده اسبق رکن سوم ارتش اعلام کرد آماده است تمام حقايق ارتش را در اختيار امام بگذارد. حکم ممنوع الخروجي 200 وزير و مقام عالی‌رتبه‌ي رژيم شاهنشاهي نيز صادر گرديد و از خروج آنها جلوگيري شد. امام در آستانه معرفي رئيس دولت موقت قرار داشت.

5)      17 بهمن 57 «دولت بازرگان»

امام با معرفي مهندس بازرگان به عنوان رئيس دولت موقت گام ديگري در تثبيت انقلاب برداشتند. ايشان در عين حال از مردم خواستند از طريق تظاهرات آرام و مطبوعات در مورد دولت بازرگان اعلام نظر کنند.

امام همچنين اعلام کردند «جزاي آن‌هايي را که عليه حکومت بازرگان قيام کنند، سخت خواهد بود.»

برگزاري همه‌پرسي در باره تغيير رژيم، برگزاري انتخابات مجلس موسسان و انتخابات مجلس از جمله وظايف و برنامه‌هاي دولت مهندس بازرگان اعلام شد. بختيار نيز بارديگر مقابل اين اقدام امام موضع گرفت و اعلام کرد: «دولت موقت را به عنوان يک شوخي مي‌پذيرد.» اما تظاهرات مردمي در تاييد اقدام امام حکم به عزل بختيار از نخست وزيري داد.

6)      18 بهمن 57 «آخرين حرف‌هاي شاه»

شاه در اولين اظهار نظر پس از خروج از ايران در مصاحبه‌اي اگرچه خود را حاکم و فرمانده کل ارتش دانست اما بر اين نکته اذعان کرد که «از انتقاد مبرا نيست»

وي در مصاحبه‌اي با روزنامه‌ي «ديلي ميل» انگليس گفت: «اگر ما دستمان را دراز کنيم، گفت و شنود را بپذيريم، خواه چپ باشند خواه راست – همه چيز ممکن خواهد بود و آنچه من از سال 1941 انجام داده‌ام بر باد نخواهد رفت»

شاه از سوي ديگر دزدان، کلاه‌برداران و امتيازداراني را که از قدرت سوء‌استفاده کرده و قانون را به ريش‌خند گرفته‌اند محکوم کرد و گفت‌: همين افراد هستند که ايران را ويران کرده‌اند، اما بدانند که به شدت تنبيه خواهند شد.»
شاه تصريح کرد : «خود من هم از انتقاد مبرا نيستم، هيچ شکي ندارد، اما چه طور مي شود تصور کرد که من 37 سال روزي 10 ساعت براي کمک به مملکت کار کرده باشم فقط براي اين که ببينم به همان جايي رسيده‌ام که آغاز کرده بودم.

اين اظهارات در حالي از سوي شاه ايراد مي‌شد كه مذاكرت پشت‌پرده درباره سرنوشت وي در حال آغاز بود. اين مذاكرات قرار بود ميان بازرگان و بختيار صورت گيرد، اما هم‌چنان نگراني از بابت كودتاي ارتش به نفع شاه وجود داشت از اين رو تغيير یا بركناري برخي فرماندهان ارتش ضروري به نظر مي‌رسيد.

از سوي ديگر مذاكرات پنهاني بازرگان با برخي سران احزاب، مقامات، رهبران سياسي براي حل و فضل مسالمت‌آميز مسايل در جريان بود. اين در حالي بود كه سيل مردم براي شركت در راه‌پيمايي حمايت ديگر از دولت بازرگان آماده مي‌شد.

7)      19 بهمن 57 « پيمان همافران با امام»

ميليون ها ايراني در عظيم ترين راهپيمايي خود در سراسر كشور ضمن اعلام حمايت از انتخاب بازرگان از سوي امام ، به دولت موقت «بله» گفتند.

در اين راه‌پيمايي نظاميان نيز شركت و با سردادن شعار «ما قطره‌اي از ارتش تو هستيم خميني!» خط بطلاني بر تمامي نگراني‌هاي موجود از احتمال كودتا بر عليه انقلاب كشيدند.

همافران نيروي هوايي ارتش نيز با حضور در محل اقامت امام با ايشان پيمان بستند . كاركنان و مديران 11 وزارتخانه طي اطلاعيه هايي بر حمايت و اطاعت مطلق از دولت بازرگان تاكيد كردند.

در همين حال بختيار با مشاهده حمايت و طرفداري قاطع مردم از دولت مهندس بازرگان طي يك عقب نشيني آشكار از مواضع قبلي اعلام كرد « نتيجه رفراندم مخالفان را مي پذيريم » هر چند بعداً نيز اعلام كرد در مقابل بازرگان مقاومت خواهد كرد!

8)      20 بهمن 57 «امام: شاه بايد محاكمه شود»

در حالي كه روند جريانات انقلاب بر تثبيت آن و پيروزي امام و ملت بر طاغوت حكايت داشت: زوال دولت سست بنياد مرغ طوفان – بختيار – را رقم مي‌زد. امام خميني در تازه‌ترين اظهارت خود خطاب به قضات دادگستري خواستار بازگردان شاه به كشور و محاكمه وي در برابر ملت و قانون شدند.

ايشان خطاب به 300 تن از قضات و مقامات دادگستري كه به ديدار ايشان رفته بودند فرمودند: «براي تعقيب و محاكمه شاه اقدامات قضايي را شروع كنيد و در صورتي كه برگرداندن وي براي شركت در محاكمه ميسر نباشد او را غياباً محاكمه و اموالش را به نفع مردم مصادره كنيد.»

9)      21 بهمن 57 « آتش در خرمن عقاب‌ها»

درگيري‌هاي خونين ميان گارد شاهنشاهي و نيروي هوايي در تهران صورت گرفت . گارد جاويدان به تلافي و انتقام ديدار همافران با امام ضمن حمله به پادگان نيروي هوايي در شرق تهران عده اي را به خاك و خون كشيدند . در اين ماجرا نيروهاي مردمي نيز به ياري همافران شتافته و در درگيري با گارد شاهنشاهي شركت كردند . در همين اثنا مهندس بازرگان نخست وزير دولت موقت طي يك سخنراني در جمع هزاران نفر از مردم برنامه هاي دولت را اعلام كرد .

تظاهرات 30 هزار نفري مردم در امجديه نيز كه در حمايت از قانون اساسي صورت گرفت ، بر تثبيت برنامه هاي دولت و امام كمك كرد .

10)   22 بهمن ، «پايان كار طاغوت»

با تنگ‌تر شدن حلقه محاصره انقلاب بر حلقوم استبداد و ته مانده‌هاي رژيم شاه تمامي مراكز دولتي و نظامي يكي پس از ديگري به تصرف انقلابيون درآمد. ستاد ژاندارمري نيز به دست نيروهاي مردمي افتاد و سقوط كرد .
درگيري‌هاي خونين ميان انقلابيون و طرفداران شاه در كوچه و خيابان‌ها ادامه داشت. هر كوچه و محله‌اي به دژي محكم در برابر طاغوت تبديل شده بود . هزاران شهيد و مجروح در سراسر ايران هديه مردم براي آزادي كشوري بود كه براي به ثمر رسيدن قيام 15 ساله امام و مبارزات مردمي، خون‌هاي بسيار را ارمغان استقلال و آزادي كرده بود .

آري سرانجام انقلاب به پيروزي رسيد تا طعم شيرين استقلال كشور و آزادي ملت بر كام ايران اسلامي بنشيند.

10 فصل انقلاب

10 فصل انقلاب