مالکان خودروهای سواری شخصی فرسوده ۵ سال فرصت تعویض دارند و سهمیه سوخت قطع نمی‌شود

– رئیس هیأت عامل ایدرو با اشاره به برنامه نوسازی ناوگان فرسوده کشور اعلام کرده است که مالکان خودروهای فرسوده می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه اسقاط کشور تا پایان مهلت پنج ساله از محدودیت‌های تردد معاف باشند. این تصمیم فرصت مناسبی برای خروج تدریجی خودروهای قدیمی از چرخه تردد فراهم می‌کند، اما همچنان تأمین هزینه خرید خودروی جایگزین چالشی برای بسیاری از مالکان است.
تعریف وسایل نقلیه فرسوده

طبق آیین‌نامه مصوب هیأت وزیران در مردادماه، خودروهای سواری شخصی با عمر بیش از ۲۰ سال فرسوده محسوب می‌شوند. همچنین، سن فرسودگی تاکسی‌های شهری ۱۲ سال و موتورسیکلت‌های کاربراتوری ۶ سال تعیین شده است؛ البته موتورسیکلت‌ها با رعایت شرایط مقرر می‌توانند تا ۱۲ سال نیز به فعالیت ادامه دهند.

خودروی سواری شخصی: بیش از ۲۰ سال
تاکسی شهری: ۱۲ سال
موتورسیکلت کاربراتوری: ۶ سال، با امکان ادامه فعالیت تا ۱۲ سال با رعایت شرایط

تعیین سن فرسودگی تنها بخشی از برنامه نوسازی است و اجرای آن به توان مالی مالکان، دسترسی به خودروی جایگزین و سازوکار تأمین منابع بستگی دارد.
دلیل عدم پیش‌بینی وام برای خودروهای شخصی

رئیس هیأت عامل ایدرو دلیل پیش‌بینی‌نشدن وام مستقیم برای خودروهای شخصی را محدودیت منابع و اولویت‌دهی به نوسازی ناوگان عمومی عنوان کرده است. بر این اساس، منابع موجود ابتدا باید به نوسازی اتوبوس‌ها، تاکسی‌ها و دیگر بخش‌های ناوگان عمومی اختصاص یابد و امکان پرداخت تسهیلات به تمام مالکان خودروهای شخصی فرسوده فراهم نیست.

بنابراین، مهلت پنج ساله صرفاً فرصتی برای برنامه‌ریزی به مالکان می‌دهد و به معنای پرداخت وام یا تأمین هزینه جایگزینی خودرو نیست. فاصله مالی میان ارزش خودروی فرسوده و قیمت خودروی جدید همچنان مهم‌ترین چالش این گروه محسوب می‌شود.
تسهیلات نوسازی موتورسیکلت‌ها

در حوزه موتورسیکلت‌ها، تسهیلات نوسازی برای وسایل فرسوده‌ای که در سکوهای حمل‌ونقل فعالیت می‌کنند، پیش‌بینی شده است. طبق گفته رئیس هیأت عامل ایدرو، مقدار این تسهیلات برای جایگزینی با موتورسیکلت بنزینی ۴۰۰ میلیون تومان و برای موتورسیکلت برقی ۵۰۰ میلیون تومان است. دوره بازپرداخت این وام‌ها ۳۶ ماه تعیین شده و تسهیلات کم‌بهره توصیف شده‌اند، هرچند نرخ دقیق سود اعلام نشده است.

موتورسیکلت بنزینی: ۴۰۰ میلیون تومان، ۳۶ ماه دوره بازپرداخت
موتورسیکلت برقی: ۵۰۰ میلیون تومان، ۳۶ ماه دوره بازپرداخت

تسهیلات نوسازی تاکسی‌ها

برای جایگزینی تاکسی‌های فرسوده تسهیلاتی بین یک میلیارد تا یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، ارزش ۶ گواهی اسقاط حدود ۳۶۰ میلیون تومان و ارزش لاشه خودرو، بسته به وضعیت آن، بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان برآورد شده است که می‌تواند بخشی از هزینه خرید تاکسی جدید را پوشش دهد.

میزان منابع قابل دسترس برای هر راننده بستگی به مبلغ تسهیلات مصوب، ارزش نهایی گواهی‌ها و ارزش لاشه خودرو دارد.

تعویض تاکسی‌ها نیز به صورت «کلید به کلید» انجام می‌شود؛ به این معنی که راننده تا زمان تحویل خودروی جدید می‌تواند از تاکسی قبلی استفاده کند. این روش با هدف جلوگیری از توقف فعالیت و قطع درآمد رانندگان در فاصله اسقاط تاکسی سابق و دریافت خودروی جدید طراحی شده است.

فرایند تعویض تاکسی‌ها، با توجه به مراحل اداری و ارزیابی اعتباری بانک، به طور متوسط تا ۴۵ روز زمان خواهد برد.
آمار برنامه اسقاط و نوسازی ناوگان

در سه سال گذشته حدود ۱۵۰ هزار دستگاه خودرو جایگزین شده‌اند، در حالی که مجموع جایگزینی در ۱۷ سال پیش از آن حدود ۳۰ هزار دستگاه بود. همچنین نرخ اسقاط روزانه بر اساس آمار رسمی از حدود ۳۵۰ دستگاه به ۱۴۰۰ دستگاه افزایش یافته است.

این ارقام نشان‌دهنده افزایش سرعت اجرای برنامه است، هرچند گستردگی ناوگان فرسوده سبب شده تا ادامه نوسازی در مقیاس وسیع ضرورت داشته باشد.

بر اساس اعلام، تعداد وسایل نقلیه در کشور حدود ۴۲ میلیون دستگاه است که شامل ۲۲ میلیون خودرو سواری و ۱۳.۶ میلیون موتورسیکلت می‌شود. همچنین حدود ۳۵ درصد ناوگان کشور در گروه فرسوده قرار دارد، حدود ۱۱ میلیون موتورسیکلت فرسوده وجود دارد و بیش از نیمی از کشنده‌های سنگین نیز فرسوده محسوب می‌شوند.

برنامه اسقاط در شهرهای تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و تبریز اولویت بیشتری دارد، زیرا کاهش آلایندگی وسایل نقلیه در این کلانشهرها اهمیت بالایی دارد.
استفاده از صرفه‌جویی سوخت برای تأمین هزینه نوسازی

علاوه بر تسهیلات بانکی، استفاده از منافع اقتصادی ناشی از کاهش مصرف سوخت نیز به عنوان یکی از منابع تأمین مالی طرح نوسازی مطرح شده است. بر اساس این برنامه، بخشی از صرفه‌جویی در مصرف سوخت حاصل از جایگزینی خودروهای پرمصرف، با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، به هزینه اسقاط و نوسازی اختصاص خواهد یافت.

موفقیت این طرح علاوه بر افزایش سرعت اسقاط، مستلزم فراهم‌شدن امکان واقعی خرید خودروی جایگزین است. در نتیجه، مهلت پنج ساله زمانی مؤثر خواهد بود که راهکاری برای جبران فاصله مالی بین خودروی فرسوده و جدید وجود داشته باشد.