«روزمرگی» آسیب مهم روزه داری

نقل کرده بود که «در سفر به اتریش، وقتی به کاخ سلطنتی و تاریخی این کشور پادشاهی رفتم، در بازديد از بخش های مختلف و مجلل کاخ، اتاقی وجود داشت با يك تخت‏ فلزّى سيمى و يك آفتابه و لگن دستى. آب لوله كشى گرم و سرد در آن‏جا نبود. امپراتور این کاخ، «فرانتس يوزف اول» در روزهای مشخصی از هفته، مانند يك افسر كه چادرى در ميدان جنگ دارد، در این اتاق زندگی می کرد. چرا؟ علت را در آن‏جا نوشته بود. براى اين كه هر زمان كه حضور پادشاه در يكى از ميدان‏هاى جنگ لازم  می بود، سست نباشد و نگويد چگونه اين كاخ و كاشانه را رها كنم و در چادر زندگى كنم، بنابراين به اين صورت تمرين مى‏كرد. اسلام نیز  مى‏خواهد مسلمان‏ها، اين چنين تمرينى را لا اقل كوتاه مدت در زندگى داشته باشند. اسلام مى‏خواهد مسلمانى نيرومند، كه اراده‏اش بر همه خواسته‏هاى ديگرش مسلّط باشد بسازد، مسلّط بر شهوات، مسلّط بر خودخواهى و غصب، مسلّط بر تن آسايى، مسلّط بر خودآرايى و آماده براى تن دادن به يك زندگى‏اى كه در هر جا ممكن باشد و جز اين هم نمى‏شود.»
این خاطره پندآموز و نتیجه گیری آن، از نظر نگارنده، حاوی دو نکته پنهان کلیدی است. نخست این که روزه داری، یکی از کلیدی ترین ارکان دینی است که آسیب مهمی به نام “روزمرگی” می تواند آن را منحرف و تباه سازد. اگرچه نخوردن و نیاشامیدن، شرط اصلی و اساسی بجا آوردن این فریضه است، اما این تلقی که فلسفه این ماه عزیز –که خداوند آن را متعلق به خود می داند- محدود به منع خوردن و آشامیدن باشد، به غایت سخیف و غیرواقعی است. شرع مبین اسلام، در فرایض متعدد خود، دارای نمادهایی است که تنها در یک واکاوی معرفتی و فلسفی، می توان به حکمت دینی آن ها پی برد. بدون توجه به این مبانی معرفتی، از فرایضی از قبیل نماز و حج و روزه، جز یک سری افعال فیزیکی، باقی نخواهد ماند. همچنان که امیرالمومنین علی (ع) در نهج البلاغه می فرماید: «چه‌بسا روزه‌دارى که از روزه‌اش جز گرسنگى و تشنگى بهره‌اى ندارد و چه‌بسا شب‌زنده‌دارى که از قیامش جز بی‌خوابى و سختى سودى نمى‌برد.»
دوم این که این موضوع به خصوص در میان مسئولان، با توجه به انبوه اظهارات و موضع گیری ها و همچنین قدرت تاثیرگذاری رفتار و کردار ایشان بر فضای جامعه، از اهمیت بیشتری برخوردار است. رمضان، پرهیز یک ماهه ای است که باید در تمام زمان ها و مکان ها جاری و ساری باشد. «روزه خوردن و آشامیدن» باید منجربه «روزه لسانی و فعلی» باشد؛ در غیر این صورت، از رمضان، جز یک قشر ظاهری باقی نخواهد ماند. نمی توان با زبان روزه، در صحن عمومی جامعه، به افترا و دروغ، تن داد و داعیه تقوا و روزه داری و ایمان داشت.
 زبان و دهان و گوش و چشم، همه در معرض خطر هستند و روزه يك عمل عبادى تمرينى است كه ابتدايى‏ترين شكل آن، با پرهيز و خوددارى از آشاميدن و خوردن تحقّق پيدا مى‏كند، و زمانى اين عمل به مرحله كمال مى‏رسد كه تورّع و پرهيز، به همه تمايلات و خواهش‏ها تسرّى پيدا كند. ماه رمضان فرصت مناسبی است که تمرین تقوا و خویشتنداری را در عرصه مدیریت تمرین کرده و خدا را بیش از همیشه ناظر اعمال خود بدانیم. واقعیت این است که معادلات سیاسی و کارهای اجرایی، گاهی چنان ما راه غرق می کند که خواسته یا ناخواسته، رقابت ها را به رفتارهای ناشایست، حذف رقیب تبدیل می کنیم و دست به انواع اظهارنظرها در پشت سر هم می زنیم. که اغلب هم پایه درستی ندارند.
در ماه رمضان تلاش کنیم روزه شکم  را با روزه زبان نیز همراه کنیم، بی گمان تغییر بزرگی در شخصیت و روح و روان مان پدیدار خواهد شد.

میراعتماد عمادی  مدیرکل روابط عمومی و بین الملل شهرداری تبریز