مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم‌پزشکی: امسال موج بیماری‌های تنفسی زودتر آغاز شده است

آی نیوز :در خصوص پویش «واکسن امروز ایمنی فردا» با تأکید بر اهمیت واکسیناسیون در پیشگیری از بیماری‌های واگیر، گفت: برنامه ایمن‌سازی باید به صورت منسجم و برنامه‌ریزی‌شده اجرا شود و واکسن‌های روتین کودکان از بدو تولد و در سنین تعیین‌شده، نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌ها و عوارض ناشی از آن‌ها دارند.

وی با اشاره به سابقه اجرای برنامه واکسیناسیون در کشور، اظهار کرد: در گذشته بیماری‌هایی مانند آبله موجب ایجاد آثار و فرورفتگی‌های دائمی روی پوست می‌شد و در برخی موارد نیز عفونت‌های ثانویه به دنبال داشت، اما با آغاز برنامه واکسیناسیون و توسعه مراکز بهداشتی و خانه‌های بهداشت در اقصی نقاط کشور، امکان ارائه خدمات پیشگیرانه حتی در مناطق محروم نیز فراهم شد.

وی افزود: ایمن‌سازی باید منسجم و مبتنی بر برنامه باشد، چرا که واکسن‌ها در پیشگیری از بسیاری از بیماری‌هایی که در گذشته سلامت کودکان را از بدو تولد تهدید می‌کردند، نقش اساسی دارند. برنامه واکسیناسیون نیز از بدو تولد آغاز می‌شود و به محض تولد کودک، چه در بیمارستان و چه در منزل، فرآیند واکسیناسیون او شروع می‌شود.

خیاط‌زاده ادامه داد: واکسن فلج اطفال، واکسن سرخک، اوریون، سرخجه، دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه از جمله واکسن‌هایی هستند که در سال‌های گذشته از بروز بسیاری از بیماری‌ها و عوارض جدی جلوگیری کرده‌اند. در گذشته کودکانی به دلیل ابتلا به بیماری‌هایی مانند سرخک دچار عوارض شدید ریوی و حتی مرگ می‌شدند یا ابتلا به اوریون می‌توانست در بزرگسالی احتمال مشکلات باروری را افزایش دهد.

وی با اشاره به عوارض برخی بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن، گفت: در گذشته کودکانی با کزاز مادرزادی متولد می‌شدند و برخی کودکان نیز به دلیل ابتلا به سرخجه مادرزادی با مشکلاتی مانند نابینایی، اختلال شنوایی یا مشکلات قلبی مواجه بودند، اما امروزه برای پیشگیری از بسیاری از این بیماری‌ها واکسن در اختیار داریم.

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با تشریح برنامه واکسیناسیون کودکان، اظهار کرد: واکسیناسیون کودک از بدو تولد آغاز شده و در دو ماهگی، چهار ماهگی، شش ماهگی، یک‌سالگی و ۱۸ ماهگی ادامه پیدا می‌کند و در بدو ورود به مدرسه نیز واکسیناسیون کودک تکمیل می‌شود تا در سنین مدرسه با ایمنی مناسب حضور پیدا کند.

وی افزود: برای مادران باردار نیز واکسیناسیون‌های لازم در نظر گرفته شده و دانش‌آموزان نیز پس از پایان دوره متوسطه اول و هنگام ورود به متوسطه دوم، مجدداً برخی واکسن‌های مورد نیاز را دریافت می‌کنند.

خیاط‌زاده با اشاره به اهمیت واکسیناسیون در برابر کزاز، گفت: اگر فردی دچار زخم عمیق شود و ۱۰ سال از زمان دریافت واکسن کزاز او گذشته باشد، لازم است نسبت به دریافت واکسن اقدام کند.

وی ادامه داد: افرادی که توسط حیوانات دچار گزش می‌شوند نیز می‌توانند به مراکز درمان پیشگیری هاری مراجعه کنند. مراکز شبانه‌روزی برای این موضوع فعال هستند و با انجام اقدامات لازم، از ابتلا به هاری پیشگیری می‌شود.

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به آغاز زودتر بیماری‌های تنفسی در سال جاری، اظهار کرد: امسال علائم و موارد بیماری‌های تنفسی از جمله سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید-۱۹ کمی زودتر آغاز شده و با توجه به بازگشایی مدارس، لازم است خانواده‌ها و مدارس توجه بیشتری به رعایت اصول پیشگیری داشته باشند.

وی افزود: کودکان دارای بیماری زمینه‌ای، نقص سیستم ایمنی و کودکانی که به دلیل ابتلا به سرطان تحت شیمی‌درمانی هستند، بیشتر در معرض خطر عوارض بیماری‌های تنفسی قرار دارند و باید مراقبت بیشتری از این گروه انجام شود.

خیاط‌زاده تأکید کرد: واکسن آنفلوآنزا برای گروه‌های پرخطر از جمله مادران باردار، سالمندان، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای و بیماران مبتلا به دیابت توصیه می‌شود و به محض ورود واکسن به مراکز، اطلاع‌رسانی لازم انجام خواهد شد.

وی ادامه داد: واکسیناسیون آنفلوآنزا برای کادر بهداشت و درمان نیز به دلیل تماس بیشتر آنان با بیماران و عوامل بیماری‌زا اهمیت دارد. واکسن آنفلوآنزا برای مادران باردار در شبکه بهداشت به صورت رایگان تزریق می‌شود، اما در حال حاضر این واکسن در مراکز موجود نیست و به محض تأمین، اطلاع‌رسانی خواهد شد.

واکسن آنفلوآنزا باید متعلق به همان سال باشد

خیاط‌زاده با بیان اینکه واکسن آنفلوآنزا باید از مراکز معتبر تهیه شود، گفت: واکسنی که از داروخانه تهیه می‌شود باید دارای تأییدیه و نشان سیب سلامت سازمان غذا و دارو باشد. یکی از مهم‌ترین موضوعات در مورد واکسن، حفظ زنجیره سرد است و واکسن باید از زمان تولید و انتقال تا لحظه تزریق در دمای دو تا هشت درجه سانتی‌گراد نگهداری شود.

وی افزود: واکسن‌های آنفلوآنزا بر اساس سویه‌های در گردش تولید می‌شوند و مهم‌تر از نوع برند، توجه به تاریخ مصرف و شرایط نگهداری واکسن است. واکسن آنفلوآنزا مربوط به هر سال بوده و واکسن سال گذشته حتی اگر در یخچال نگهداری شده باشد، قابل استفاده نیست.

وی افزود: مراکز سرپایی برای افرادی که با علائم بیماری‌های تنفسی مراجعه می‌کنند، فعال هستند و از برخی بیماران نمونه‌گیری انجام می‌شود تا ویروس‌های در گردش در جامعه در سریع‌ترین زمان ممکن شناسایی و اقدامات لازم برای مقابله با آن‌ها انجام شود.

خیاط‌زاده با اشاره به روند معمول بیماری‌های تنفسی در کشور، اظهار کرد: معمولاً از اواخر شهریور و اوایل مهرماه هشدارهای مربوط به آنفلوآنزا و کووید افزایش پیدا می‌کند و در آبان‌ماه به اوج موارد بیماری می‌رسیم و پس از آن روند کاهشی می‌شود.

وی ادامه داد: بیماری‌های تنفسی معمولاً چند موج دارند که یکی از آن‌ها در اواخر آبان و اوایل آذر، موج دیگر در بهمن‌ماه و موج سوم نیز در فروردین‌ماه مشاهده می‌شود و بیشترین درگیری معمولاً مربوط به آبان و آذر است. امسال این روند حدود دو هفته زودتر آغاز شده و همین موضوع ضرورت توجه بیشتر به سلامت کودکان همزمان با بازگشایی مدارس را افزایش می‌دهد.

خیاط‌زاده با بیان اینکه در بررسی‌های انجام‌شده، سویه‌های اومیکرون در گردش شناسایی شده‌اند، گفت: تاکنون سویه‌ای که موجب بیماری شدید و خطرناک شود، شناسایی و گزارش نشده است، مگر در مواردی که فرد دارای بیماری زمینه‌ای بوده و به بستری نیاز پیدا کرده باشد.

وی با تأکید بر اینکه مهم‌ترین راه مقابله با بیماری‌های واگیر پیشگیری است، اظهار کرد: شست‌وشوی دست‌ها یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین راه‌های پیشگیری از بیماری‌های واگیر است و باید این موضوع از دوران کودکی به فرزندان آموزش داده شود.کودکان باید یاد بگیرند بدون شستن دست‌ها در مدرسه چیزی نخورند و با دست‌های نشسته به چشم، بینی و دهان خود دست نزنند. این رفتارها باید با تکرار و آموزش مستمر به عادت تبدیل شود.

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز بر ضرورت همکاری خانواده‌ها و مدارس در زمان بروز علائم بیماری تأکید کرد و گفت: کودکی که علائم بیماری دارد نباید در مدرسه حاضر شود، چرا که حضور او می‌تواند موجب انتقال بیماری به سایر دانش‌آموزان شود.

پس از بازگشت کودک به مدرسه نیز لازم است با توجه به شرایط بیماری، به مدت دو هفاه از ماسک استفاده شود و رعایت این موارد در مدارس و ادارات نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

خیاط‌زاده همچنین به مادران باردار توصیه کرد: این افراد تا حد امکان از حضور در تجمعات و مکان‌های شلوغی که احتمال انتقال بیماری در آن‌ها بیشتر است، پرهیز کنند.

وی با اشاره به خدمات واکسیناسیون در شبکه بهداشت، گفت: در خانه‌های بهداشت روستایی و مراکز جامع سلامت شهری، واکسن‌های روتین به صورت رایگان و با رعایت زنجیره سرد نگهداری می‌شوند و خانواده‌ها باید در سن مقرر، کودکان خود را برای دریافت واکسن به این مراکز مراجعه دهند.

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز درباره عوارض واکسن نیز اظهار کرد: برخی کودکان ممکن است در ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تزریق واکسن، علائمی مانند تب یا بی‌قراری داشته باشند که معمولاً طبیعی و قابل کنترل است، اما اگر حال عمومی کودک به شدت نامناسب شود، باید به مراکز درمانی مراجعه کنند.

وی تأکید کرد: هیچ دارویی وجود ندارد که بتوان گفت به طور صددرصد بدون عارضه است، اما واکسن‌هایی که در برنامه ایمن‌سازی کشور قرار دارند، پس از بررسی‌های لازم وارد چرخه مصرف می‌شوند و سلامت آن‌ها مورد توجه جدی قرار دارد. بنابراین والدین نباید به دلیل مشاهده یک عارضه خفیف، از ادامه واکسیناسیون کودک خودداری کنند.

خیاط‌زاده درباره تأمین واکسن‌ها نیز گفت: بخش قابل توجهی از واکسن‌ها وارداتی است و پس از ورود به کشور، تا زمانی که مجوز کتبی سازمان غذا و دارو شامل نام و بچ واکسن به دست مراکز نرسد، به هیچ عنوان از آن واکسن استفاده نمی‌شود.

وی افزود: در یک سال اخیر در تأمین برخی واکسن‌ها با تأخیرهایی مواجه شدیم، اما اینگونه نبوده که واکسن به طور کامل تأمین نشود، برای تأخیرهای ایجادشده نیز برنامه‌ریزی لازم انجام شده است.

واکسن سه‌گانه ۶ سالگی باید پیش از ورود به هفت سالگی تزریق شود

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به اهمیت زمان‌بندی واکسیناسیون کودکان، گفت: واکسنی که در سنین نزدیک به شش سالگی تزریق می‌شود، واکسن سه‌گانه است و به دلیل وجود جزء سیاه‌سرفه در آن، پس از ورود کودک به هفت سالگی دیگر قابل تزریق نیست.

وی ادامه داد: به همین دلیل توصیه می‌شود واکسیناسیون این مرحله از چهار سالگی تا شش سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز انجام شود و پس از آن، در صورت نیاز، واکسن دوگانه جایگزین واکسن سه‌گانه خواهد شد.

خیاط‌زاده درباره کنترل عوارض واکسن‌ها نیز گفت: برای کنترل تب و برخی عوارض معمول واکسن می‌توان از استامینوفن ساده استفاده کرد، اما به کودکان نباید آسپرین داده شود، چرا که آسپرین در برخی عفونت‌های ویروسی می‌تواند عوارض شدید کبدی ایجاد کند. همچنین مصرف ایبوپروفن در این دوران برای کودک باید با نظر پزشک انجام شود.