نوستالژی تبریز قدیم در خانه‌های تاریخی

آی نیوز: بچه که بودیم، قصه‌های شیرین مادربزرگ پاهایمان را از زمین و زمان جدا می‌کرد و به دنیایی دیگر می بردمان! کمی که بزرگتر شدیم کتابها شدند همراه و همدم ساعت‌های فراغت از درس و مشق؛ و از لابلای همین کتاب‌ها بود که عطر تاریخ را استشمام کردیم؛ تاریخی که انعکاسی از گذشته در حال و آینده است و آیینه عبرتی برای آنان که گذشت زمان را درباره خود صادق نمی‌دانند.اما روی دیگر سکه، موقعیت امروزی تاریخ در عرصه جهانی است. نگاه به تاریخ دیگر قصه و نقل نیست؛ بلکه ظرفیتی ارزشمند و سرمایه‌ای هنگفت است که می‌تواند کشورها و شهرها را به شهرت و ثروت برساند، بنابراین تاریخ را باید به‌گونه‌ای دیگر شناخت و ارزشمند داشت. تبریز در آغوش تاریخ بوده و هست؛ شهری که از هر خشت آن روایتی تازه برمی خیزد و هرکوی و برزنش، صحنه‌ای از رویدادهای بی نظیر بوده؛ مردم شهر شاید به اتکای همین تاریخ غنی و پر از زیر و بم تبدیل به مردمانی محکم و مقاوم شده اند و بازیهای تاریخ را خوب تر از هرکسی دیگر می‌دانند. شهرداری تبریز، در جایگاه مدیریتی شهر بر اجرای برنامههای عمرانی و خدماتی خود تاکید دارد؛ لیکن طی چندسال اخیر، اقدامات فرهنگی و اجتماعی را نیز در بخشی از طرح ‌ها و برنامه‌ریزی‌های خود گنجانده است؛ برنامه هایی که در اتصال با کاربردهای عمرانی و فرهنگی- تاریخی وجهه‌ای دیگر برای تبریز رقم زده‌اند. تلفیق نیازهای اجتماعی و فرهنگی با نیازهای عمرانی، به‌گونه‌ای که هر پروژه عمرانی بتواند بعد تاریخی و فرهنگی تبریز را هم جلوه‌گر کند، اتفاقی میمون و مبارک است که در تبریز و توسط شهرداری تبریز روی داده است. یکی از این برنامه‌ها، بازسازی، مرمت و احیای خانه‌های تاریخی تبریز است.
شهردار منطقه ۸ تبریز در این باره می گوید: این منطقه به واسطه قرار گرفتن در بافت تاریخی و فرهنگی تبریز، مسوولیتی ویژه دارد و باید بر اساس آن، این بافت را در وضعیتی شایسته و در خور برای شهروندان و گردشگران محترم آماده کند. حسین منیری‌فر، در توضیح بخشی از این اقدامات می‌افزاید: به عنوان نمونه، می توان از خانه های تاریخی تبریز سخن گفت؛ تملک و مرمت یا باززنده سازی این خانه‌ها، از جمله مهم‌ترین اقداماتی است که توسط شهرداری تبریز انجام و البته با اقبال عمومی مواجه شده است. از سوی دیگر، احیای مجدد این خانه‌ها، موجب رونق گردشگری تبریز هم شده؛ چرا که گردشگران بسیاری به دلیل علاقمندی به تاریخ معاصر ایران، به تبریز آمده و از این خانه‌ها بازدید می‌کنند. وی به پروژه‌های حال حاضر در این حوزه اشاره کرده و تصریح می‌کند: خانه تاریخی کلکته چی از جمله این خانه هاست که به خاندان مشهور کلکته چی، از تاجران بنام دوره قاجار در تبریز تعلق داشته و یکی از نمونه‌های ارزشمند معماری تاریخی شهر محسوب می‌شود. این خانه با حیاط مرکزی، اتاق‌های سه‌دری و پنج‌دری، پنجره‌های ارسی، تزئینات گچ‌بری و آجرکاری زیبا، بخشی از هویت فرهنگی محله‌های قدیمی تبریز را نشان می‌دهد.شهردار منطقه ۸ با بیان این نکته که خانه مذکور در اثر عدم رسیدگی وضعیتی ناخوشایند پیدا کرده بود، می‌گوید: متاسفانه بدلیل عدم مرمت و نگهداری مناسب، این خانه تاریخی در وضعیت نامناسبی قرار داشت، بنابراین شهرداری منطقه ۸ با مشارکت سازمان عمران شهرداری طی چندسال گذشته نسبت به بهسازی این خانه تاریخی مبادرت ورزیده و با اعتباری بالغ بر ۱۰ میلیارد تومان، به شکلی اساسی این اثر تاریخی زیبا را مرمت و بازسازی می‌کند.
شهردار منطقه ۸ درباره اقدامات اجرا شده در خانه تاریخی کلکته چی اظهار می کند: با در نظر گرفتن فرسودگی دیوارها، ستون‌ها، طاق و سقف خانه تاریخی کلکته‌چی و به منظور احیای دوباره این خانه تاریخی، نمای داخلی و بیرونی خانه، مرمت و جداره‌سازی اتاق‌ها، مقاوم‌سازی ستون‌ها و تمامی اجزا و محوطه داخلی ساختمان، مطابق نقشه سابق خانه انجام شده است. در فاز نهایی نیز عملیات سنگفرش و کفسازی حیاط این خانه به متراژ ۴۰۰ متر مربع آغاز شده که با ترکیب آجر کف و سنگ اسپراخون به شکل سنتیو و با طرحی زیبا اجرا می‌شود. در کنار این طرح، مرمت دیگر بناهای تاریخی نیز به عنوان اقدامات شهرداری تاریخی فرهنگی تبریز در خانه های نیکدل، علی مسیو، مرمت خانه موزه استاد شهریار و مهمتر از همه عمارت ساعت انجام شده است.
شهردار منطقه ۸ همچنین ضمن با اهمیت خواندن مرمت و هویت بخشی بافت‌های تاریخی تبریز به عنوان میراثی از گذشته و امانت آینده، به تشریح دیگر پروژه‌های مرمتی بافت تاریخی تبریز کرده و توضیح می دهد: از دیگر طرح‌های قابل توجه اجرا شده توسط این منطقه، می‌توان به احداث سردرب ها در قسمتهای مختلف بازار بزرگ تبریز اشاره کرد. سردرب بازار کفاشان یا به زبان محلی، باشماقچی بازار و بازار حرمخانه، با اعتباری بالغ بر ۱۴ میلیارد ریال احداث شده اند تا نمایی از تبریز قدیم و تصویری از محوطه بازار بزرگ تبریز در آن ایام را در اذهان تداعی کنند. یخچال های قدیمی هم بخشی دیگر از بناهای بازمانده از سالهای دور را تشکیل می دهند و اتفاقا، شهرداری منطقه ۸ نسبت به مرمت و ترمیم اساسی بناهای این یخچال ها اهتمام ورزیده است. مرمت یخچال صادقیهبه گفته حسین منیری فر، یخچال صادقیه با اعتبار ۳۵۰ میلیون تومان و یخچال یوشاری با هزینه ۹۰۰ میلیون تومانی به شکل اساسی مرمت شده اند. اما جداره سازی در محدود تاریخی تبریز، در قسمت‌هایی از بازار انجام یافته است.شهردار منطقه ۸ در این خصوص اظهار می‌کند: محدوده‌های گرجی‌لر، جمهوری و تربیت، از جمله قسمت‌هایی هستند که مشمول اجرای طرح جداره‌سازی شده‌اند.
منیری‌فر پیاده‌روسازی و سنگفرش پیاده روها را نیز در همین راستا ارزیابی می کند و می‌گوید: کفسازی پیاده‌روهای معابر سطح حوزه از جمله خیابان‌های ۱۷ شهریور، طالقانی، ضلع شمالی و جنوبی خیابان امام خمینی، خیابان بهادری، بلوار چایکنار، خیابان تئاتر، کوی مشکات و کوچه کلکته‌چی در حداقل زمان ممکن و طی ماه‌های اخیر توسط شهرداری منطقه ۸ اجرایی شده‌اند. این اقدام در راستای انسان محور کردن معابر بافت تاریخی شهر انجام یافته است.
آخرین وضعیت خانه باقرخان سالار ملی در تبریزبنابر گفته‌های شهردار منطقه ۸، تملک خانه باقرخان سالار ملی نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های این منطقه، در دستور کار قرار دارد و در ابتدای امر نیز، ۳۸ درصد از قطعات پیرامون خانه منتسب به باقرخان تملک و آزادسازی شده و ۶۲ درصد باقی مانده نیز در حال رایزنی با مالکان و طی مراحل حقوقی است.وی همچنین اعلام می کند که در این محدوده، قرار است بوستانی به وسعت ۴۵۰۰ مترمربع و مزین به نام باقرخان احداث شود تا این مکان تاریخی به فضایی ارزشمند برای شهروندان و گردشگران تبدیل شود. منیری‌فر افزود: بر اساس توافق صورت گرفته با اداره کل میراث فرهنگی استان، این قطعات تفکیکی به صورت ۵۰ – ۵۰ توسط شهرداری و میراث فرهنگی تملک می‌شوند و عملیات مرمتی این خانه ارزشمند نیز توسط شهرداری منطقه ۸ و با مشارکت اداره کل میراث فرهنگی اجرا می شود.اندک تاملی بر این مطلب، انعکاس تاریخ را در عملکرد شهرداری تبریز به‌طور عام و شهرداری منطقه ۸ به طور خاص نشان می دهد. تاریخی که در تلخ ترین حکایت‌هایش نیز، حلاوت رشادت‌ها، قهرمانی‌ها و وطن دوستی‌ها را در کام ما می‌ریزد و افتخاری دیرین را دوباره زنده می‌کند.